Τιμητική εκδήλωση και φωτογραφική έκθεση για τον ήρωα Κυριάκο Μάτση στο Πανεπιστήμιο Κύπρου
-
Εκδήλωση και φωτογραφική έκθεση, αφιερωμένη στον ήρωα του Πενταδακτύλου Κυριάκο Μάτση, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του, συνδιοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών και το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας.
Τα εγκαίνια της έκθεσης, που φωτίζει την αγωνιστική του πορεία, τις πνευματικές αναζητήσεις και τις αξίες που καθόρισαν τη ζωή και τις επιλογές του ήρωα, τέλεσε ο Υπουργός Εσωτερικών, κ. Κωνσταντίνος Ιωάννου. Στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στη γενναιότητα, την πνευματική καλλιέργεια και την ανιδιοτελή προσφορά του, υπογραμμίζοντας ότι, εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του και εξήντα οκτώ χρόνια μετά τη θυσία του, ο Κυριάκος Μάτσης εξακολουθεί να μας διδάσκει πως η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και η προσφορά προϋποθέτουν ήθος, ακεραιότητα και συνέπεια λόγων και έργων. «Η Κύπρος έχασε πρόωρα ένα ξεχωριστό τέκνο της, έναν άνθρωπο με ευρύ πνευματικό ορίζοντα και οικουμενική σκέψη, ο οποίος θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα πορεία της. Έναν αγνό και τίμιο αγωνιστή, έναν άνθρωπο με ηγετικές αρετές και βαθιά πίστη στις αξίες του Ελληνισμού. Έναν άνθρωπο που, παρά το νεαρό της ηλικίας του, άφησε πίσω του μια παρακαταθήκη που παραμένει ζωντανή», είπε χαρακτηριστικά. Αναφερόμενος στη συμβολή των φωτογραφιών στη διατήρηση της ιστορικής γνώσης, ο κ. Ιωάννου σημείωσε ότι, μέσα από τα ιστορικά τεκμήρια, το παρελθόν γίνεται παρόν, όχι για να εξιδανικευθεί, αλλά για να γίνει γνωστό και περισσότερο κατανοητό. Ο Κυριάκος Μάτσης, πρόσθεσε, ξεχωρίζει όχι μόνο για την απαράμιλλη γενναιότητά του, αλλά και για την πνευματική του καλλιέργεια.
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Τάσος Χριστοφίδης, ανέδειξε την ελευθερία ως καθοδηγητική αξία στη ζωή του ήρωα. «Ο πόθος για ελευθερία υπήρξε ο καθοδηγητής και η πυξίδα του», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «χρέος μας απέναντί του, απέναντι στους ανθρώπους που πολέμησαν, σε όσους χάθηκαν και σε όσους αγωνίστηκαν, είναι να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια Κύπρο ενωμένη, μια Κύπρο χωρίς τον κίνδυνο επανάληψης της τραγωδίας του 1974». Όπως ανέφερε, ο Κυριάκος Μάτσης επιτέλεσε στον υπέρτατο βαθμό το χρέος του ως ελεύθερα σκεπτόμενος άνθρωπος, δίνοντας τη ζωή του για τα ιδανικά στα οποία πίστευε και παραμένοντας μέχρι τέλους πιστός στις πεποιθήσεις του. Σημείωσε, επίσης, ότι «ελάχιστος φόρος τιμής στη μνήμη του Κυριάκου Μάτση είναι να σταθούμε στο ύψος του παραδείγματός του και να αντλήσουμε δύναμη και γενναιότητα από τη στάση ζωής του». Αν κάτι μας επιβάλλει η θυσία των ηρώων, κατέληξε ο κ. Χριστοφίδης, είναι να είμαστε τίμιοι και δίκαιοι, να αγαπάμε πραγματικά αυτόν τον τόπο και να το αποδεικνύουμε καθημερινά με τις πράξεις μας, να θυμόμαστε και να αναστοχαζόμαστε κριτικά και ουσιαστικά την ιστορία της Κύπρου, μέσα από ουσιαστικές και επιδραστικές εκδηλώσεις, όπως η σημερινή.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Πέτρος Παπαπολυβίου, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Ζωή και θάνατος του Κυριάκου Χριστοφή Μάτση (1926–1958)». Ο κ. Παπαπολυβίου ανέδειξε την ευρύτητα της σκέψης και την ανθρωπιά του Κυριάκου Μάτση, αναφερόμενος, μεταξύ άλλων, στην απόφασή του να καταθέσει ως μάρτυρας υπεράσπισης του κομμουνιστή συμπατριώτη του Γιαννάκη Δρουσιώτη, ο οποίος αντιμετώπιζε το ενδεχόμενο της θανατικής ποινής σε στρατοδικείο της Θεσσαλονίκης. Συνοψίζοντας την προσήλωση του Μάτση στην ελευθερία, τόνισε ότι επρόκειτο για έναν ιδεολόγο που πίστευε πως το μεγαλύτερο αγαθό για τον άνθρωπο είναι να αναπνέει ελεύθερος. «Ο Κυριάκος Μάτσης ήταν ο μοναδικός από τους πεσόντες της ΕΟΚΑ που είχε πανεπιστημιακό πτυχίο. Βαθιά καλλιεργημένος άνθρωπος, μελετηρός και συνειδητός βιβλιόφιλος, ανήκε στους πιο ευαίσθητους αγωνιστές. Έγραφε, από τα μαθητικά του χρόνια, δοκίμια, στίχους και διηγήματα, συνήθεια που διατήρησε μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής του, στα 32 του χρόνια», ανέφερε ο κ. Παπαπολυβίου. Ο ομιλητής σημείωσε ότι ο Μάτσης σκοτώθηκε μόλις τρεις μήνες πριν από το τέλος του αγώνα και την υπογραφή των Συμφωνιών του Λονδίνου. Όλοι όσοι θυσιάστηκαν στον αγώνα της ΕΟΚΑ, πρόσθεσε, είχαν το ίδιο βάρος και την ίδια σημασία στην πάλη του κυπριακού λαού για την ελευθερία του και την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, ενώ η απώλειά τους υπήρξε ανεκτίμητη για τον τόπο. «Τολμώ να πω ότι η απουσία του Κυριάκου Μάτση από τα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν ήταν μία από τις πιο δυσαναπλήρωτες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπαπολυβίου. «Τιμούμε έναν άνθρωπο που αγάπησε κάθε σπιθαμή της γης του και έγινε ολοκαύτωμα, σμίγοντας το κορμί του με τα χώματα του Πενταδακτύλου, για να αναπνέουμε εμείς σήμερα, στην ημικατεχόμενη Κύπρο, ελεύθερο αέρα», κατέληξε.
Εκ μέρους της Υπουργού Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, χαιρετισμό απηύθυνε η Δρ Ειρήνη Παρασκευά Ροδοσθένους, Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών και Πρώτη Λειτουργός Εκπαίδευσης στο ΥΠΑΝ. Αναδείχθηκαν η πολυδιάστατη προσωπικότητα του Κυριάκου Μάτση και η σημασία του παραδείγματός του για τις νεότερες γενιές. Όπως επισημάνθηκε, «η επαφή με τις ιστορικές πηγές, η παρατήρηση του φωτογραφικού τεκμηρίου και η συζήτηση μέσα στη σχολική κοινότητα μπορούν να μετατρέψουν τη γνώση σε βίωμα και την ιστορική πληροφορία σε ουσιαστικό προβληματισμό». Τονίστηκε, επίσης, ότι στόχος είναι η έκθεση να αποτελέσει χώρο συνάντησης με την Ιστορία και αφορμή προβληματισμού, υπενθυμίζοντας «ότι οι ήρωες δεν αποτελούν απλώς μορφές ενός ένδοξου παρελθόντος, αλλά μέτρο αναφοράς για το παρόν και ευθύνη για το μέλλον». Μέσα από το φωτογραφικό υλικό της έκθεσης, ανέφερε η κα Ροδοσθένους, ο Κυριάκος Μάτσης αναδεικνύεται όχι μόνο ως ιστορικό πρόσωπο, αλλά και ως άνθρωπος με πνευματικές αναζητήσεις, πολιτική και κοινωνική συνείδηση, βαθιά φιλοπατρία και ακλόνητη προσήλωση στις αρχές του.
Η Εκπρόσωπος Τύπου του Πανεπιστημίου Κύπρου, κα Δόξα Κωμοδρόμου, υπογράμμισε τη σημασία της γνωριμίας των νεότερων γενεών με την ιστορία μέσα από αυθεντικά τεκμήρια και μαρτυρίες, επισημαίνοντας ότι η ιστορική μνήμη αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από γνώση, κατανόηση και προβληματισμό. «Μέσα από φωτογραφίες και ιστορικά τεκμήρια, ο ήρωας σήμερα μάς προσκαλεί να τον αναζητήσουμε πέρα από τις γνωστές στιγμές της αγωνιστικής του πορείας και ως άνθρωπο, να προσεγγίσουμε τις πνευματικές του ανησυχίες και να κατανοήσουμε τις αξίες που καθοδήγησαν τη ζωή και τις επιλογές του. Η συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννησή του μάς δίνει την ευκαιρία να τιμήσουμε τη μνήμη του, αλλά και να επιστρέψουμε στην παρακαταθήκη του. Να αναρωτηθούμε τι εξακολουθεί να μας λέει σήμερα ο βίος του, τι σημαίνει να υπερασπίζεται κανείς τις αρχές του και πώς οι αξίες που ενέπνευσαν τη δράση του μπορούν να συνομιλήσουν με τις αναζητήσεις των νεότερων γενεών».
Η κα Κωμοδρόμου ανέφερε, επίσης, ότι ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός πως η έκθεση φιλοξενείται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, η Βιβλιοθήκη του οποίου στεγάζει το προσωπικό αρχείο του Κυριάκου Μάτση, ανεκτίμητης ιστορικής αξίας. Σε έναν χώρο, είπε, όπου η ιστορική μνήμη συναντά την επιστημονική τεκμηρίωση και τον κριτικό προβληματισμό, προσφέροντας ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, την ευκαιρία να προσεγγίσουν την ιστορία μέσα από τα γεγονότα, τις ιδέες και, κυρίως, τις ανθρώπινες διαστάσεις της.
Το πρόγραμμα πλαισίωσαν μουσικά μαθητές και μαθήτριες του Μουσικού Σχολείου Λευκωσίας – Παγκυπρίου Γυμνασίου. Ακολούθησαν τα εγκαίνια και η περιήγηση του κοινού στην έκθεση, η οποία θα παραμείνει ανοικτή για τα σχολεία και το ευρύ κοινό έως τις 30 Νοεμβρίου 2026. Αξίζει να σημειωθεί ότι, κατά τη διάρκεια των ξεναγήσεων, θα διατίθενται δωρεάν έντυπο ενημερωτικό υλικό, καθώς και το βιβλίο της Δόκτορος Δόξας Κωμοδρόμου με τίτλο «Κυριάκος Μάτσης, η φυσιογνωμία ενός στοχαστή που τάχθηκε στον Αγώνα της ΕΟΚΑ».


