Tο Προσφυγικό ζήτημα απασχόλησε απασχόλησε μεγάλο συνέδριο στο Πανεπιστήμιο Κύπρο

• Μεγάλο συνέδριο για το «Προσφυγικό, τις προκλήσεις και τις προοπτικές», πραγματοποιήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2022 ενώπιον βουλευτών, δημάρχων, υποψηφίων προέδρων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ανώτατων αξιωματούχων του ΟΗΕ, εκπροσώπους οργανισμών και ιδρυμάτων και πλήθος ακαδημαϊκών και φοιτητών/τριών. Σκοπός του συνεδρίου, στο οποίο συμμετείχαν εκλεκτοί εισηγητές και εισηγήτριες, και που διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Ίδρυμα Universitas, το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο (UNHCR) και το Bridges for Tomorrow, ήταν η ανάδειξη της πολυπλοκότητας και της σοβαρότητας του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος τόσο στην Κύπρο, όσο και στο εξωτερικό.

  Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Τάσος Χριστοφίδης στον σύντομο χαιρετισμό του ανέφερε ότι το προσφυγικό και το μεταναστευτικό αποτελούν αναμφισβήτητα μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές και οικονομικές εθνικές προκλήσεις για την Ευρώπη και τον κόσμο. Από τη μια, είπε, η ανάγκη υποδοχής και φιλοξενίας των ευάλωτων ομάδων που έχουν πληγεί από τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα τους και από την άλλη οι αντοχές των χωρών που υποδέχονται τους πρόσφυγες για διαχείριση του μεγάλου αριθμού αφίξεων για στήριξη, ενσωμάτωση, συμπερίληψη αλλά και την προστασία της γενικότερης κοινωνικής συνοχής και την ευημερία της τοπικής κοινωνίας, είναι θέματα που πρέπει να μας απασχολούν όλους. Πρόσθεσε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μας θυμίζει ότι η ειρήνη δεν είναι δεδομένη, ο βραχνάς του πολέμου και του βίαιου ξεριζωμού δεν είναι κάτι μακρινό και ειδικά στην Κύπρο. Ο κ. Χριστοφίδης αναφέρθηκε και στη δωρεά του ιδρύματος Αναστάσιος Γ. Λεβέντης, που επιτρέπει τη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Μαριούπολης για τη διδασκαλία της ελληνικής σε Ουκρανούς και Ουκρανές που εκτοπίστηκαν από τη χώρα τους, προσθέτοντας ότι στο Πανεπιστήμιο Κύπρου φοιτούν άτομα με μεταναστευτική βιογραφία.

  Στη συνέχεια, η κα Katja Saha, Αντιπρόσωπος στην Κύπρο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) ανέφερε ότι φέτος, ο αριθμός των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω των συγκρούσεων, του πολέμου, των διώξεων και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια, αριθμός που αντιστοιχεί στο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Τα νέα αυτά επίπεδα παγκόσμιου εκτοπισμού, είπε, παρουσιάζουν πολλαπλές και περίπλοκες προκλήσεις, για τους ανθρώπους που αναγκάζονται να φύγουν, καθώς και για τις χώρες που υποχρεούνται να τους φιλοξενήσουν. Υπάρχουν όμως λύσεις, ανέφερε, και μάλιστα ευκαιρίες, που δεν είναι μόνο προς όφελος των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο που προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, αλλά και για τις κοινότητες υποδοχής.

  Ο βραβευμένος φωτογράφος Sebastian Rich, μίλησε για τις εμπειρίες του στα πεδία πολέμων και συρράξεων, δίνοντας έμφαση στον αριθμό των ανθρώπων ανά τον κόσμο που εκτοπίστηκαν. Ο αριθμός αυτός, είπε, έχει αυξηθεί εκπληκτικά στα εκατό εκατομμύρια, δηλαδή 99 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι από ό,τι σε ολόκληρη τη Δημοκρατία της Κύπρου. Από τα 100 εκατομμύρια τα μισά είναι παιδιά και δέκα εκατομμύρια παιδιά με αναπηρία, τα οποία είναι σε μεγάλο βαθμό, ξεχασμένα. «Στην έκθεσή μου, προτρέπω να ξεχάσουμε τη λεγόμενη τέχνη της φωτογραφίας ή τον φωτογράφο και να κοιτάξουμε στα μάτια των ανθρώπων, προσπαθώντας να φανταστούμε τον πόνο και την αγωνία που έχουν περάσει και ενδεχομένως να περνούν ακόμη. Κανείς δεν επιλέγει να είναι πρόσφυγας», σημείωσε.

  Για την παρούσα κατάσταση στην Κύπρο, μίλησε η Ανώτερη Νομική Λειτουργός του Cyprus Refugee Council, κα Κορίνα Δρουσιώτου, επισημαίνοντας τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες. Ανέφερε πως υπάρχει αύξηση των ροών στην Κύπρο, ενώ παρόμοιες τάσεις κατά το τρέχον έτος, διακρίνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόσθεσε πως η αύξηση οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως οι συρράξεις από τη συνεχιζόμενη κατάσταση στη Συρία, Αφγανιστάν, Ουκρανία και σε χώρες της Αφρικής, αλλά και λόγω της πανδημίας. Η κα Δρουσιώτου δεν παρέλειψε να μιλήσει και για τις συνθήκες υποδοχής και την κατάσταση στην οποία ζουν οι πρόσφυγες στην Κύπρο, τονίζοντας ότι πάντοτε υπήρχαν σοβαρές ελλείψεις και ότι ουδέποτε τέθηκε πολιτική όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής.

  Ο Καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου, Γιάννης Παπαδάκης, επισήμανε ότι η ανάγκη αποδοχής και ενσωμάτωσης προσφύγων αλλά και μεταναστών, πέραν των νομικών θεμάτων, των ηθικών και ανθρωπιστικών πτυχών για στήριξη  των ανθρώπων που τυχαίνει να έχουν γεννηθεί αλλού σε πιο βίαιες συνθήκες, αποτελεί μια αναγκαιότητα, τονίζοντας ότι και οι Ελληνοκύπριοι ζήτησαν αυτή τη στήριξη ως πρόσφυγες. Για το γενικότερο θέμα της μετανάστευσης, ανέφερε, έχει διεξαχθεί μεγάλη έρευνα στο πλαίσιο των μελετών που αφορούν τη μετανάστευση, αλλά ακόμα παραμένει διαστρεβλωμένο σε δημόσιες συζητήσεις, τόνισε. Παρά τα κατά καιρούς άρθρα σε ΜΜΕ περί μεταναστών, δεν υπάρχουν πρόσφατες εις βάθος μελέτες κατά πόσον οι πρόσφυγες και μετανάστες συμβάλουν θετικά ή αρνητικά στην οικονομία της Κύπρου.

  «Είναι πολύ δύσκολος ο χειρισμός του θέματος των μεταναστών και προσφύγων, καθώς εμπεριέχει πολλές αντιφάσεις όσον αφορά στις κεντρικές αρχές των νεωτερικών κρατών», ανέφερε στη δική του εισήγηση, ο Δρ Νίκος Περιστιάνης, Κοινωνιολόγος και Ιδρυτικό μέλος του Universitas Foundation. Περαιτέρω σημείωσε ότι είναι ακόμα πιο δύσκολο για τους Ελληνοκύπριους, γιατί ζουν σε ένα ιδιότυπο νεωτερικό κράτος, το οποίο εμπεριέχει πολλές δικές του αντιφάσεις, όσον αφορά στις κεντρικές αρχές σύστασης και λειτουργίας του. Η λειτουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας βασίζεται στο «δίκαιο της ανάγκης», είπε, μια «κατάσταση εξαίρεσης» που διαρκεί σχεδόν 60 χρόνια. Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρόσθεσε, εισήγαγε νέα στοιχεία πολυ-πολιτισμικότητας.

  Από την πλευρά του ο Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Νίκος Τριμικλινιώτης, επικεντρώθηκε στα κρατικά εγκλήματα και γενικά στην κατασκευή εχθρικού περιβάλλοντος για τους πρόσφυγες και μετανάστες. Η αναζήτηση ασύλου από άτομα, ανέφερε, πρέπει να αντιμετωπιστεί και στην Κύπρο, καθώς καταγράφεται αύξηση αριθμού αιτήσεων ασύλου το τελευταίο διάστημα, γεγονός που δημιουργεί δομικά προβλήματα στην ήδη διαιρεμένη Κύπρο. Ανέπτυξε τους βασικούς παράγοντες που καθιστούν προβληματική τη διαχείριση της μετανάστευσης, και που οδηγεί, όπως είπε, πολλές φορές στη δημιουργία εμποδίων και κλειστές δομές/εγκλεισμού.

  Ο Δρ Χρίστος Χατζηιωάννου, μεταδιδακτορικός ερευνητής φιλοσοφίας στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και Ειδικός Επιστήμονας Διδασκαλίας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, στην ομιλία του αναφέρθηκε στην ασφάλεια των Κυπρίων και τη μέριμνά τους μέσω συγκεκριμένων δομών. Εξέφρασε τον άνισο τρόπο με τον οποίον αποδίδεται η ιδιότητα του πρόσφυγα σε Κύπριους και ξένους. Βάσει των ορισμών των Ηνωμένων Εθνών, οι Ελληνοκύπριοι που εκδιώχθηκαν από τα κατεχόμενα δεν πληρούν τα κριτήρια για να αποκαλούνται πρόσφυγες, αλλά εσωτερικοί εκτοπισθέντες, εντούτοις, όπως ανέφερε, ορθά η Κυπριακή Δημοκρατία και πολλές χώρες υποδέχθηκαν τους Κύπριους ως πρόσφυγες. Όταν πρόκειται για ξένους πρόσφυγες στην Κύπρο, όμως, χρησιμοποιούνται οι λέξεις «μετανάστης» ή/και «λαθρομετανάστης», εκφράζοντας μέσα από αυτές τις λέξεις την αμφισβήτηση.

  Ακολούθησε ζωηρή και ουσιαστική συζήτηση με το κοινό, την οποία συντόνισε η Εκπρόσωπος Τύπου του Πανεπιστημίου Κύπρου, κα Δόξα Κωμοδρόμου, υποβάλλοντας ερωτήσεις και σχόλια στους εισηγητές, οι οποίοι επιχειρηματολόγησαν στη βάση τεκμηριωμένων γνώσεων και συγκεκριμένων στοιχείων. Μετά το πέρας του συνεδρίου, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, τέλεσε τα εγκαίνια της φωτογραφικής έκθεσης του Sebastian Rich [https://bit.ly/3SxVsz3] «Αναζητώντας Ασφάλεια», σε επιμέλεια του Στέφανου Κουρατζή και της Κατερίνας Χατζηστυλλή. Μέσα από χαρακτηριστικές φωτογραφίες προσφύγων, αιτητών ασύλου, καθώς και άλλων βιαίως εκτοπισμένων, στην Κύπρο και ανά το παγκόσμιο, αποτυπώνονται οι βασικοί άξονες που συνθέτουν το δυσχερές έργο της εγκατάστασης των ατόμων αυτών.